Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Rát cổ họng là một phiền toái phổ biến mà ai cũng từng trải qua — lúc thì chỉ khô rát nhẹ, lúc lại đau nhói khiến khó ăn, khó nói. Bài viết này sẽ cùng bạn tìm hiểu rõ: rát cổ họng là bệnh gì, những nguyên nhân thường gặp (kể cả dấu hiệu liên quan đến Covid), cách phân biệt các loại đau rát, và những phương pháp chữa trị đơn giản tại nhà. Mình cũng sẽ gợi ý những đồ uống và thực phẩm nên dùng để giảm nhanh khó chịu và giúp họng hồi phục. Hãy đọc tiếp để nắm được cách chăm sóc họng đúng và hiệu quả nhé.
Rát Cổ Họng Là Bệnh Gì
Rát cổ họng là cảm giác khó chịu khi niêm mạc họng bị kích thích hoặc viêm, thường biểu hiện là đau, khô và rát. Đây là triệu chứng phổ biến khi bị cảm lạnh hoặc cảm cúm, nhưng nếu đau rát kéo dài không thuyên giảm thì cần chú ý vì có thể do nguyên nhân nghiêm trọng hơn.
Nguyên nhân chủ yếu là do virus, còn viêm họng liên cầu khuẩn do vi khuẩn streptococci nhóm A là dạng nguy hiểm vì dễ lây qua giọt bắn khi ho hoặc hắt hơi. Ngoài ra, viêm thanh quản khiến dây thanh sưng, có đờm và đau rát. Viêm amidan và bạch cầu đơn nhân cũng có thể gây rát.
Trào ngược dạ dày thực quản cũng là nguyên nhân thường gây cảm giác nóng rát ở cổ họng. Khói, dị ứng và chất kích thích khác làm niêm mạc tổn thương. Nếu rát kèm sốt cao, khó thở hoặc đốm trắng, nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Nguyên Nhân Bị Rát Cổ Họng
Rát cổ họng thường xuất phát từ nhiễm trùng đường hô hấp: virus như cảm lạnh, cảm cúm, hoặc bạch cầu đơn nhân; và vi khuẩn, điển hình là viêm họng do liên cầu. Nhiều trường hợp còn kèm sốt, ho, sổ mũi, đờm, thậm chí áp xe quanh amidan khiến nuốt đau và sưng đỏ.
Trào ngược dạ dày-thực quản (GERD) cũng gây rát họng khi axit trào lên làm bỏng niêm mạc, tạo cảm giác nóng rát, vị chua hoặc đắng trong miệng và ngực. Chảy dịch mũi sau do viêm xoang hoặc dị ứng có thể chảy xuống họng gây kích thích; viêm thanh quản làm dây thanh sưng, đau khi nói.
Dị ứng, không khí khô, hút thuốc và hóa chất còn làm niêm mạc họng khô, ngứa và rát. Lối sống, stress hay mũi nghẹt cũng có thể duy trì triệu chứng. Nếu đau rát kéo dài, khó nuốt, sốt cao hoặc khó thở, nên đi khám để chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Triệu Chứng Đau Rát Cổ Họng Covid
Đau rát cổ họng do Covid thường xuất hiện sau 2–14 ngày kể từ khi nhiễm, có thể là triệu chứng đầu tiên, nhất là với biến thể Omicron. Cảm giác có thể là rát, khô, ngứa hoặc bỏng ở cổ họng, đôi khi nuốt đau, kèm theo ho, sốt, sổ mũi, mệt mỏi hoặc đau đầu.
Phần lớn trường hợp nhẹ và có thể tự chăm sóc tại nhà: nghỉ ngơi, uống nhiều nước, súc miệng nước muối, dùng mật ong, gừng, chanh để dịu họng và thuốc giảm đau theo hướng dẫn. Nếu thấy khó thở, mất khả năng nói hoặc cử động, lú lẫn hay đau ngực thì cần nhập viện ngay.
Nên theo dõi sát diễn tiến, giữ ấm cổ họng, tránh khói thuốc, dùng máy tạo ẩm nếu không khí khô và liên hệ y tế khi có yếu tố nguy cơ như cao tuổi, bệnh nền. Kiểm tra bằng test nhanh hoặc PCR nếu nghi mắc, và yên tâm rằng nhiều người hồi phục tốt với chăm sóc đơn giản.
Đau Rát Cổ Họng Trên
Đau rát cổ họng trên thường làm bạn khó nuốt, cảm thấy vướng và đau nhói, đặc biệt khi có áp xe quanh amidan — vùng amidan viêm, hóa mủ sẽ làm cổ họng sưng đỏ, một bên có thể đau nhiều hơn và kèm sốt. Cảm giác này khiến ăn uống, nói chuyện đều phiền phức.
Ngoài áp xe, nguyên nhân còn có thể là virus, vi khuẩn, nấm, trào ngược dạ dày-thực quản hoặc chảy dịch mũi sau; hạch bạch huyết sưng cũng gây đau một bên. Có khi xuất hiện các vết loét trong miệng, khàn tiếng hoặc cảm giác ngứa rát kéo dài, cần phân biệt để điều trị đúng.
Bạn có thể giảm rát tại nhà bằng cách súc họng nước muối ấm 2–3 lần/ngày, uống nhiều nước, tránh khói thuốc và thực phẩm cay nóng. Nếu đau nặng, khó thở, nuốt rất đau hoặc sốt cao không giảm, nên đi khám sớm — áp xe cần dẫn lưu và kháng sinh, còn viêm mạn tính có thể cần can thiệp chuyên khoa.
Cách Trị Đau Rát Cổ Họng
Khi cổ họng rát, nhiều mẹo tại nhà giúp dễ chịu ngay: súc miệng bằng nước muối ấm để giảm viêm, uống mật ong với nước ấm hoặc trà gừng, ngậm quất hoặc bạc hà để làm dịu, ăn súp nóng và tắm nước ấm cho hơi ẩm dễ chịu.
Nếu cần giảm đau nhanh, viên ngậm ho không kê toa, xịt họng chứa các thành phần làm dịu hoặc thuốc giảm đau OTC có thể giúp. Dùng máy tạo độ ẩm, uống nhiều nước và tránh hút thuốc sẽ hỗ trợ phục hồi nhanh hơn; dành thời gian nghỉ ngơi để cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh.
Nếu sốt cao, khó thở, nuốt đau nhiều hoặc triệu chứng kéo dài hơn vài ngày, nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và dùng kháng sinh nếu cần. Lưu ý không cho trẻ dưới 1 tuổi uống mật ong; súc miệng nước muối đều đặn là an toàn và hữu ích.
Bị Rát Cổ Họng Nên Uống Gì
Khi bị rát cổ họng, đồ uống ấm là lựa chọn tốt nhất: nước gừng ấm, nước ấm pha chanh và mật ong, hoặc nước quất (tắc) hấp phèn. Các loại trà như gừng, hoa cúc, bạc hà, cam thảo hay trà đen cũng giúp làm dịu, giảm viêm và dễ nuốt hơn.
Ngoài ra, súc miệng bằng nước muối ấm vài lần mỗi ngày giúp sát khuẩn và giảm sưng. Uống đủ nước ấm, nhấm từng ngụm nhỏ, hoặc ngậm kẹo ho/viên ngậm sẽ làm ẩm niêm mạc. Tránh đồ lạnh, rượu bia và khói thuốc để vết thương nhanh lành.
Nếu đau họng nặng, kèm sốt cao, khó thở hoặc kéo dài hơn một tuần thì nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị phù hợp. Những mẹo trên giúp giảm triệu chứng tại nhà, nhưng nếu lo lắng, đừng ngần ngại tìm ý kiến y tế.
Bị Rát Cổ Họng Nên Ăn Gì
Khi bị rát cổ họng, nên ưu tiên những thực phẩm mềm, dễ nuốt và ấm như cháo, súp gà, mì pasta được nấu chín và ăn khi còn ấm. Bột ngũ cốc hay yến mạch pha với sữa hoặc nước ấm, món tráng miệng làm từ gelatin và sữa chua đều dịu cổ, dễ tiêu.
Thêm rau củ và trái cây giàu vitamin C, chất chống oxy hóa như cải xoăn, cần tây, quả mọng và cam vào sinh tố sẽ giúp tăng sức đề kháng. Các loại quả mềm như dưa hấu, lê hay rau củ luộc mềm đều bổ sung nước và vitamin mà không làm kích ứng niêm mạc họng.
Ngoài ăn uống, bạn có thể súc miệng bằng nước muối ấm, uống trà gừng, chanh mật ong và ngậm kẹo giảm đau để giữ ẩm, giảm rát. Tránh đồ ăn khô, cứng, cay và nước đá lạnh; ăn thức ăn ấm vừa, uống đủ nước và nghỉ ngơi để họng mau lành.
Rát cổ họng thường là phản ứng của cơ thể với nhiễm trùng, dị ứng hay kích thích từ môi trường — đôi khi là dấu hiệu của covid. Biết rõ nguyên nhân và nhận diện triệu chứng sẽ giúp bạn chọn cách chăm sóc phù hợp: nghỉ ngơi, súc miệng nước muối, uống nhiều nước ấm, tránh khói và thức ăn cay, bổ sung thực phẩm mềm, giàu dinh dưỡng. Nếu đau nặng, khó nuốt, sốt cao hoặc triệu chứng kéo dài hơn vài ngày, hãy đi khám hoặc làm xét nghiệm covid để được điều trị kịp thời. Chăm sóc cổ họng ngay từ nhỏ sẽ giúp bạn nhanh khỏe và tránh biến chứng.
