Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124

Cảm giác bất ngờ tỉnh dậy thấy một bên mắt đỏ, hoặc nhìn vào gương thấy lòng trắng mắt ửng đỏ mà không hề đau có thể làm bạn lo lắng — nhưng đừng vội hoảng. Mắt đỏ một bên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau: viêm kết mạc, mạch máu vỡ, kích ứng hay thói quen ngủ, và cách xử lý cũng tùy theo tình huống. Bài viết này sẽ đi qua các biểu hiện thường gặp (mắt đỏ nhưng không đau, đỏ một bên khi ngủ dậy), cách sơ cứu, lựa chọn thuốc nhỏ mắt phù hợp, chăm sóc lòng trắng mắt và khi nào cần đi khám chuyên khoa, để bạn yên tâm hơn.
Mắt đỏ nhưng không đau là hiện tượng do các mạch máu li ti ở kết mạc bị giãn, khiến lòng trắng mắt chuyển sang màu hồng hoặc đỏ mà không kèm theo cảm giác đau. Đây là phản ứng khá phổ biến khi mắt bị kích thích và thường không đáng lo ngại nếu chỉ đỏ đơn độc.
Nguyên nhân chủ yếu thường liên quan đến yếu tố môi trường như khói, bụi, gió mạnh, khí khô hoặc tiếp xúc hóa chất nhẹ (ví dụ clo bể bơi), cùng với thức khuya, mỏi mắt do dùng màn hình lâu. Thông thường chỉ cần nghỉ ngơi, nhỏ thuốc dưỡng ẩm và tránh tác nhân là mắt sẽ giảm đỏ.
Tuy nhiên, nếu kèm theo đau dữ dội, mờ mắt, chảy mủ, sợ ánh sáng hoặc tình trạng đỏ kéo dài hơn vài ngày, bạn nên đi khám để loại trừ nhiễm trùng, viêm nặng hoặc các bệnh khẩn cấp như glocom góc đóng. Nhìn chung giữ vệ sinh mắt và tránh chạm vào mắt là cách đơn giản.

Mắt tự nhiên bị đỏ một bên nhưng không đau là chuyện khá phổ biến, thường do các mạch máu nhỏ ở kết mạc bị giãn ra hoặc vỡ nhẹ. Đa số trường hợp không gây nguy hiểm và chỉ nhìn thấy vệt đỏ trên nền trắng của mắt, không kèm theo đau đớn.
Nguyên nhân có thể là dị ứng, khô mắt, không khí quá khô hoặc ô nhiễm, đôi khi là viêm kết mạc do virus trong giai đoạn đầu. Một dạng khác là xuất huyết dưới kết mạc — một mảng đỏ do mạch máu vỡ, thường làm mắt trông đỏ nhưng không đau và sẽ tự hết theo thời gian.
Cần lưu ý rằng lẹo thường gây đau và sưng, nên nếu có cục u nhỏ đau ở mí thì đó là chuyện khác. Với trường hợp không đau, bạn có thể dùng nước mắt nhân tạo, chườm mát, tránh dụi mắt và dùng máy tạo ẩm nếu không khí khô để giảm kích ứng và làm dịu mắt.
Nếu mắt đỏ kèm theo mờ mắt, đau nhiều, chảy mủ hoặc tình trạng kéo dài hơn một tuần, nên đi khám bác sĩ mắt để loại trừ nhiễm trùng hoặc vấn đề nghiêm trọng hơn. Phần lớn thì không cần quá lo lắng, chỉ cần chăm sóc nhẹ nhàng.

Ngủ dậy thấy mắt đỏ một bên là chuyện nhiều người gặp và thường không quá đáng lo. Một nguyên nhân phổ biến là hội chứng khô mắt: khi ngủ cơ thể tiết ít nước mắt hơn, bề mặt mắt khô, dễ đỏ và có ghèn dính ở mi. Thiếu ngủ hay mệt mỏi cũng làm mắt dễ ửng.
Nguyên nhân bệnh lý thường gặp gồm viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn, khiến mắt đỏ một bên, đôi khi mí dính và dễ lây; viêm bờ mi thì làm viền mí sưng, có vảy; lẹo là ổ nhiễm khuẩn gây đau, sưng tại chân lông mi; xuất huyết dưới kết mạc tạo vệt máu đỏ trên mắt.
Viêm màng bồ đào nghiêm trọng hơn, thường kèm đau, chói sáng và giảm thị lực, cần khám bác sĩ mắt ngay. Nếu chỉ nhẹ, có thể rửa sạch, chườm ấm và dùng nước mắt nhân tạo; còn khi đau nhiều, nhìn mờ hay đỏ kéo dài, nên đi khám để được điều trị kịp thời.

Nếu thấy mắt chỉ đỏ một bên, đừng hoảng: có thể do viêm kết mạc, dị vật hoặc hóa chất. Nếu nghi do hóa chất, việc đầu tiên là loại bỏ nguồn và rửa mắt ngay bằng nước sạch nhiều lần, sau đó đến cơ sở y tế để kiểm tra.
Trong chăm sóc tại nhà, luôn rửa tay bằng xà phòng trước khi nhỏ thuốc và kiểm tra hạn dùng. Chỉ nhỏ thuốc vào mắt bị bệnh, nghiêng đầu về phía đó và giữ lọ cách mắt khoảng 1–2 cm, tránh để đầu lọ chạm giác mạc. Không dùng kính áp tròng khi mắt đang viêm.
Đa số trường hợp nhẹ sẽ hết sau 1–2 tuần, nhưng nếu mắt chảy nước nhiều, có cảm giác cộm, kèm sổ mũi thì có thể do virus. Chườm ấm hoặc lạnh đều giúp giảm khó chịu; thuốc nhỏ (kháng sinh hoặc kháng virus) chỉ dùng theo chỉ định bác sĩ. Đi khám ngay nếu đau nhiều hoặc mờ mắt.

Khi bị đau mắt đỏ chỉ một bên, trước hết cần phân biệt nguyên nhân: do virus, vi khuẩn hay dị ứng. Với triệu chứng nhẹ, bạn có thể dùng nước muối sinh lý hoặc nước mắt nhân tạo để rửa và làm dịu; thuốc kháng histamine dạng nhỏ mắt cũng giúp giảm ngứa và chảy nước. Những cách này thường có thể mua không cần kê đơn.
Nếu bác sĩ chẩn đoán do vi khuẩn, họ có thể kê thuốc nhỏ mắt kháng sinh như Ofloxacin, Levofloxacin, Ciprofloxacin, Neomycin hoặc Tobramycin — những thuốc này thuộc nhóm fluoroquinolone hoặc aminoglycoside, có phổ diệt khuẩn rộng. Tuy nhiên, không tự ý dùng kháng sinh và tuyệt đối tránh các thuốc chứa corticoid nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Khi nhỏ thuốc cần rửa tay kỹ, chỉ nhỏ vào mắt bị bệnh, kiểm tra hạn dùng và tránh dùng chung khăn, gối để phòng lây lan. Nếu mắt đỏ kèm đau nhiều, mờ thị lực, chảy mủ nhiều hoặc không cải thiện sau vài ngày, hãy đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được điều trị đúng và an toàn.

Lòng trắng mắt bị đỏ thường do nhiều nguyên nhân: xuất huyết dưới kết mạc khi một mao mạch nhỏ vỡ, hoặc viêm kết mạc khiến mạch máu giãn. Kết mạc — lớp màng mỏng phủ mặt trước mắt — có rất nhiều mạch máu nên khi bị tổn thương sẽ dễ thấy các tia đỏ hoặc mảng máu rõ rệt.
Những tác nhân kích thích có thể rất đơn giản như rặn khi sinh, nôn, hắt hơi mạnh, mang vác nặng hoặc chấn động, thậm chí thiếu vitamin hay dị ứng cũng làm mắt đỏ. Thường mắt đỏ một bên với một mảng đỏ tươi trông đáng sợ nhưng không đau là xuất huyết dưới kết mạc và tự khỏi sau vài ngày đến vài tuần.
Bác sĩ khi khám sẽ hỏi xem có chảy gỉ, nước mắt nhiều, đau hay mờ mắt không để phân biệt viêm hay xuất huyết. Nếu có đau, giảm thị lực, chảy mủ, sốt, hoặc tình trạng tái phát nhiều lần thì nên đi khám sớm. Nhiều trường hợp chỉ cần nhỏ nước mắt nhân tạo hoặc chờ tự lành, còn trường hợp nặng cần điều trị chuyên khoa.

Thấy lòng trắng mắt đỏ thường làm mình hoảng, nhưng đa phần là xuất huyết dưới kết mạc — một mạch máu nhỏ vỡ do chấn thương, ho mạnh, hoặc rối loạn đông máu. Mắt có thể đỏ rực hoặc nâu đỏ nhưng thường không đau và phần lớn là lành tự nhiên trong vài ngày đến hai tuần.
Ban đầu chườm lạnh 24 giờ để giảm sưng, giữ ẩm bằng nước mắt nhân tạo, tránh dụi mắt và nghỉ ngơi, bảo vệ mắt khỏi va chạm. Sau 48 giờ có thể chườm ấm và xoa nhẹ quanh vùng mắt. Thuốc nhỏ và kháng histamine giúp giảm khó chịu; không tự ý dùng corticoid như Dexamethasone.
Hầu hết trường hợp tự khỏi trong 1–2 tuần, nhưng đi khám nếu có đau nặng, mờ mắt, chảy máu nhiều, tái phát hoặc sau chấn thương đầu. Bác sĩ sẽ kiểm tra, xét nghiệm đông máu nếu cần và cân nhắc thuốc phù hợp. Nếu đang dùng thuốc chống đông, hãy thông báo ngay.

Mắt đỏ một bên có thể là chuyện nhỏ nhưng cũng có khi là tín hiệu cần chú ý. Nếu chỉ hơi đỏ, không đau và tầm nhìn bình thường, bạn có thể nghỉ ngơi, rửa sạch bằng nước muối sinh lý, tránh dụi và giữ vệ sinh để theo dõi. Mắt đỏ sau ngủ thường do viêm kết mạc nhẹ hoặc bụi bẩn; chườm ấm giúp làm sạch tiết dịch, chườm lạnh giảm khó chịu. Tuyệt đối không tự ý nhỏ thuốc kháng sinh hay corticoid khi chưa khám. Nếu có đau, giảm thị lực, mủ, hoặc đỏ kéo dài hơn 48 giờ, hãy đi khám bác sĩ mắt càng sớm càng tốt để được điều trị đúng.