Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124

Ai trong chúng ta cũng từng trải qua cảm giác khó chịu khi đau họng, sổ mũi — cổ họng khô rát, mũi chảy nước, thậm chí hắt xì liên tục và người mệt mỏi. Những triệu chứng tưởng chừng đơn giản ấy khiến nhiều người băn khoăn: đó là cảm lạnh hay viêm họng? Khi nào cần dùng thuốc, khi nào chỉ cần nghỉ ngơi? Bài viết này sẽ cùng bạn giải đáp: nhận biết bệnh từ dấu hiệu, phân biệt khi kèm theo đau người, gợi ý một số thuốc thường dùng và những cách trị tại nhà an toàn, dễ thực hiện, giúp bạn mau khỏe hơn mà không hoang mang.
Bị đau họng sổ mũi thường xuất hiện với chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi, hắt hơi, ho và cảm giác đau hoặc rát ở họng. Có thể ho nặng, khạc ra đờm có màu (xanh, xám, đục…), kèm nhức đầu, mệt mỏi, đau mình và đôi khi sốt nhẹ hoặc cao. Sốt >38,5°C thường đi kèm rét run.
Nhiều trường hợp do virus nên tự khỏi sau vài ngày đến vài tuần. Để giảm triệu chứng, có thể dùng thuốc giảm đau, hạ sốt như Paracetamol hoặc Ibuprofen. Rửa mũi, súc họng bằng nước muối sinh lý an toàn cho mọi lứa tuổi; mật ong, tỏi, gừng và giữ độ ẩm trong nhà giúp dễ chịu hơn.
Nếu sốt cao, đau họng nặng hơn, đờm đặc màu hoặc triệu chứng kéo dài, nên đi khám để bác sĩ đánh giá và quyết định điều trị. Viêm mũi dị ứng (phấn hoa) cũng có thể gây sổ mũi, ngứa hoặc chảy nước mắt, cần xử trí theo nguyên nhân.

Đau họng, sổ mũi và hắt xì có thể do nhiều nguyên nhân chứ không chỉ một bệnh. Thường gặp nhất là dị ứng phấn hoa (viêm mũi dị ứng), cảm lạnh hoặc cảm cúm do virus, còn có thể là viêm do vi khuẩn như viêm amidan, viêm xoang. Các triệu chứng thường giống nhau nên dễ nhầm lẫn.
Dị ứng mũi (hay fever) thường gây hắt xì, sổ mũi, ngứa mũi và mắt, có khi đau họng do dịch mũi chảy xuống họng. Thường không kèm sốt, hay tái phát theo mùa hoặc khi tiếp xúc với dị nguyên. Nếu không điều trị lâu dài có thể làm niêm mạc mũi bị thoái hóa, nghẹt mũi kéo dài.
Cảm lạnh hoặc cúm do virus thường ủ 24–72 giờ, bắt đầu bằng rát họng rồi hắt xì, chảy nước mũi, nghẹt mũi và mệt; có thể kèm sốt. Đau họng dữ dội, sốt cao hay mủ ở họng thường gợi ý nhiễm khuẩn cần khám bác sĩ. Hắt xì liên tục và chảy nước mũi nhiều thường là dị ứng. Suy đoán tốt nhất là theo dõi triệu chứng và đi khám khi nặng hoặc kéo dài.

Đau họng, sổ mũi, đau người thường kèm theo ho nặng, khàn tiếng, có khi khạc ra đờm màu (xanh, xám, đục), sốt cao trên 38,5°C kèm rét run, họng đau rát nặng hơn, hơi thở có mùi hôi và amidan sưng. Thêm các dấu hiệu khác như hắt xì, nghẹt mũi, nhức đầu, mệt mỏi.
Nguyên nhân thường là virus gây cảm lạnh hoặc cúm, khiến niêm mạc mũi họng viêm; sau thời gian ủ bệnh 24–72 giờ, ban đầu chỉ vết xước họng rồi hắt hơi, chảy nước mũi, nghẹt mũi và mệt mỏi. Viêm xoang hoặc viêm họng, viêm amidan cũng có thể làm dịch nhầy ứ đọng và đau nặng hơn.
Hầu hết do virus tự khỏi sau vài ngày hoặc vài tuần; nghỉ ngơi, uống nhiều nước, rửa mũi nước muối, súc họng nước ấm, chỉ dùng thuốc theo hướng dẫn, không tự ý dùng kháng sinh. Đi khám nếu sốt >38,5°C kèm rét run, khạc đờm xanh/đục, đau họng tăng, khó thở/nuốt hoặc triệu chứng kéo dài.

Đau họng nhẹ thường chỉ cần thuốc không kê đơn để giảm triệu chứng. Paracetamol (acetaminophen) giúp giảm đau và hạ sốt, còn các thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen có tác dụng giảm viêm, sưng. Viên ngậm, thuốc xịt họng cũng giúp giảm rát tạm thời và thuận tiện khi cần.
Nếu đau họng nặng hoặc do vi khuẩn gây viêm họng, bác sĩ có thể kê kháng sinh để diệt khuẩn và phòng bội nhiễm; đôi khi cần kết hợp corticosteroid trong trường hợp sưng nặng. Tuy nhiên, kháng sinh không có hiệu quả với nhiễm virus, nên không dùng bừa bãi và cần khám để xác định nguyên nhân.
Với nguyên nhân do trào ngược, bác sĩ có thể kê thuốc ức chế bơm proton để giảm kích ứng cổ họng. Biện pháp tại nhà như súc miệng nước muối, mật ong và chanh giúp giảm rát. Luôn đọc kỹ hướng dẫn, tránh dùng thuốc kéo dài và đi khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn.

Khi bị đau họng, bạn có thể pha 1 thìa cà phê muối vào 250ml nước ấm để súc miệng trong khoảng 30 giây, lặp lại vài lần trong ngày. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp giảm sổ mũi, uống nhiều nước ấm, ngậm viên hoặc dùng mật ong tự nhiên để dịu cổ họng.
Tỏi và gừng là lựa chọn hay: nhai vài tép tỏi sống hoặc uống nước gừng ấm có thể hỗ trợ kháng khuẩn và làm dịu. Xông hơi với nước nóng hoặc vài giọt tinh dầu, tạo độ ẩm trong nhà sẽ giảm nghẹt mũi; súp nóng và nghỉ ngơi giúp cơ thể mau phục hồi.
Hầu hết triệu chứng do virus sẽ tự khỏi sau vài ngày, chỉ cần theo dõi, uống nhiều nước và tránh hút thuốc. Có thể dùng thuốc giảm đau không kê đơn khi cần. Đi khám nếu sốt cao kéo dài, khó thở, đau nhiều hoặc triệu chứng nặng hơn 7–10 ngày để được điều trị phù hợp.

Đau họng kèm sổ mũi, hắt xì và đau người thường là biểu hiện của cảm lạnh, cúm hoặc dị ứng. Nếu nhẹ, bạn có thể tự chăm sóc bằng nghỉ ngơi, uống nhiều nước ấm, súc miệng nước muối, xông hơi và dùng thuốc giảm triệu chứng theo hướng dẫn. Không tự ý dùng kháng sinh nếu chưa rõ nguyên nhân. Theo dõi kỹ: sốt cao kéo dài, khó thở, nuốt đau nhiều hoặc triệu chứng không cải thiện sau vài ngày thì nên đi khám. Giữ vệ sinh, ăn đủ dinh dưỡng và tăng cường đề kháng sẽ giúp bạn phục hồi nhanh hơn. Chăm sóc sớm, khỏi sớm — chúc bạn mau khỏe!